స్థానిక సంస్థల్లో ప్రత్యక్ష ఎన్నికల దిశగా సంస్కరణలు..!

ఎంపీపీలు, జడ్పీ ఛైర్మన్లు, మునిసిపల్ ఛైర్మన్లు, మేయర్లను ప్రజలే ఎన్నుకునే విధానంపై కూటమి ప్రభుత్వ కసరత్తు

అవిశ్వాస రాజకీయాలకు చెక్... స్థానిక పాలనకు కొత్త బలం?

మీకోసం న్యూస్ ప్రత్యేక కథనం

అమరావతి: రాష్ట్రంలోని స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల వ్యవస్థలో కీలక మార్పులకు కూటమి ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతున్నట్లు రాజకీయ వర్గాల్లో విస్తృతంగా చర్చ సాగుతోంది. ఇప్పటి వరకు పరోక్ష పద్ధతిలో జరుగుతున్న మండల ప్రజా పరిషత్ అధ్యక్షులు (ఎంపీపీలు), జిల్లా పరిషత్ ఛైర్మన్లు, మునిసిపల్ ఛైర్మన్లు, కార్పొరేషన్ మేయర్ల ఎన్నికలను ఇకపై ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకునే విధానాన్ని తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తున్నట్లు సమాచారం. ఈ అంశంపై ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ప్రజాప్రతినిధులతో పలు దఫాలు చర్చించినట్లు తెలుస్తోంది.

స్థానిక సంస్థలను మరింత బలోపేతం చేయడం, తరచూ ఎదురవుతున్న అవిశ్వాస తీర్మానాల రాజకీయాలకు తెరదించడం, ప్రజల చేత నేరుగా ఎన్నుకోబడిన నాయకత్వానికి స్థిరత్వం కల్పించడం వంటి లక్ష్యాలతో ఈ సంస్కరణలను ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తున్నట్లు సమాచారం.

గతంలో ఉన్న విధానమే మళ్లీ?

ఒకప్పుడు ఎంపీపీలు, జడ్పీ ఛైర్మన్లు, మునిసిపల్ ఛైర్మన్లు, మేయర్లను ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకునే విధానం అమల్లో ఉండేది. అయితే 73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణల అనంతరం స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల వ్యవస్థలో మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆ తర్వాత ఎంపీటీసీలు తమలో ఒకరిని ఎంపీపీగా, జడ్పీటీసీలు తమలో ఒకరిని జడ్పీ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నుకునే పద్ధతి అమల్లోకి వచ్చింది. అలాగే మునిసిపల్ కౌన్సిలర్లు ఛైర్మన్‌ను, కార్పొరేటర్లు మేయర్‌ను ఎన్నుకుంటున్నారు.

ఈ విధానం వల్ల ఎన్నికల తర్వాత రాజకీయ సమీకరణాలు, పార్టీ మార్పులు, అవిశ్వాస తీర్మానాలు, అధికార పోరు వంటి పరిణామాలు తరచూ చోటుచేసుకుంటున్నాయని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.

అవిశ్వాస రాజకీయాలకు ముగింపు?

ప్రస్తుతం ఎంపీపీలు, జడ్పీ ఛైర్మన్లు తమ సభ్యుల మద్దతుపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. సభ్యుల సంఖ్యలో మార్పులు, రాజకీయ ఒత్తిళ్లు, అధికార మార్పులు చోటుచేసుకున్నప్పుడు అవిశ్వాస తీర్మానాలు తరచూ ముందుకు వస్తున్నాయి. దీంతో స్థానిక సంస్థల పాలనలో అస్థిరత ఏర్పడుతోందని విమర్శలు ఉన్నాయి.

ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు అమల్లోకి వస్తే ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకున్న నాయకులను ఐదేళ్లపాటు పదవిలో కొనసాగించే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు నిరంతరత లభిస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది.

ఎంపీటీసీ, జడ్పీటీసీల పాత్రపై చర్చ

ప్రస్తుతం ఎంపీటీసీలు, జడ్పీటీసీలకు పరిమిత అధికారాలే ఉండడంతో వారి పాత్ర కేవలం అధ్యక్షుల ఎన్నికలకే పరిమితమైందన్న అభిప్రాయం చాలా కాలంగా వినిపిస్తోంది. ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించే అధికారాలు లేకపోవడం, అభివృద్ధి పనుల్లో ప్రత్యక్ష పాత్ర తగ్గిపోవడం వల్ల ఈ వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

గతంలో టీడీపీ ప్రభుత్వం ఎంపీటీసీ, జడ్పీటీసీ వ్యవస్థలో మార్పులు తీసుకురావాలనే ఆలోచన కూడా చేసింది. అయితే రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం కావడంతో అది ముందుకు సాగలేదు. ప్రస్తుతం ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా కనీసం స్థానిక సంస్థల నాయకత్వానికి స్థిరత్వం తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం భావిస్తున్నట్లు సమాచారం.

స్థానిక సంస్థలకు కొత్త ఊపు?

గ్రామాల్లో సర్పంచ్‌లను ప్రజలే నేరుగా ఎన్నుకుంటున్నారు. సర్పంచ్‌లకు ఐదేళ్ల పదవీకాలం ఉంటుంది. ఇదే తరహాలో మండల, జిల్లా, పట్టణ స్థానిక సంస్థల అధినేతలను కూడా ప్రజలే ఎన్నుకుంటే ప్రజలతో నేరుగా అనుసంధానం పెరుగుతుందని, బాధ్యత కూడా ఎక్కువవుతుందని ప్రభుత్వ వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

ప్రత్యక్ష ఎన్నికలతో ప్రజలు తమకు నచ్చిన నాయకుడిని ఎన్నుకునే అవకాశం ఉంటుంది. నాయకులు కూడా సభ్యుల రాజకీయాల కంటే ప్రజా మద్దతును సంపాదించేందుకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

రాష్ట్ర రాజకీయాల ప్రభావం తగ్గుతుందా?

రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వం మారిన ప్రతిసారీ స్థానిక సంస్థల్లో కూడా రాజకీయ సమీకరణాలు మారడం సాధారణంగా కనిపిస్తోంది. అధికార పార్టీ మారగానే అవిశ్వాస తీర్మానాలు, అధ్యక్షుల మార్పులు, రాజకీయ ఒత్తిళ్లు పెరుగుతున్నాయి.

ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానం అమల్లోకి వస్తే ఈ పరిస్థితికి కొంతవరకు అడ్డుకట్ట పడే అవకాశం ఉందని పాలనా నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రజల చేత నేరుగా ఎన్నికైన నాయకుడిని రాజకీయ సమీకరణాలతో తొలగించడం సులభం కాదని వారు చెబుతున్నారు.

చట్ట సవరణ అవసరమా?

ఈ మార్పులు అమల్లోకి రావాలంటే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంబంధిత చట్టాల్లో సవరణలు చేయాల్సి ఉంటుంది. అవసరమైతే కేంద్ర ప్రభుత్వంతో సంప్రదింపులు కూడా జరగవచ్చని సమాచారం. న్యాయపరమైన అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంది.

బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ నుంచి నేటివరకు...

1959లో బల్వంత్‌రాయ్ మెహతా కమిటీ సిఫారసుల మేరకు పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థకు పునాది పడింది. అనంతరం 1986లో మండల వ్యవస్థ ప్రవేశపెట్టబడింది. 1992లో 73వ రాజ్యాంగ సవరణ ఆమోదం పొందగా, 1994లో ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాయతీరాజ్ చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది. దీంతో గ్రామ పంచాయతీ, మండల పరిషత్, జిల్లా పరిషత్‌లతో కూడిన మూడంచెల స్థానిక పాలనా వ్యవస్థ ఏర్పడింది. 1995లో తొలిసారిగా ఎంపీటీసీ, జడ్పీటీసీ ఎన్నికలు నిర్వహించారు.

రాజకీయంగా కూడా కీలకమే...

ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానం అమల్లోకి వస్తే స్థానిక ఎన్నికల స్వరూపం పూర్తిగా మారే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటి వరకు సభ్యుల ఎన్నికలకే పరిమితమైన ప్రచారం, ఇకపై అధ్యక్ష పదవుల కోసం కూడా నేరుగా ప్రజల వద్దకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీంతో స్థానిక ఎన్నికలు ఎమ్మెల్యే, ఎంపీ ఎన్నికల తరహాలోనే హోరాహోరీగా జరిగే అవకాశముంది. ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల మధ్య ప్రత్యక్ష పోటీ మరింత ఉత్కంఠభరితంగా మారవచ్చని రాజకీయ విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.

తుది నిర్ణయంపై ఆసక్తి

స్థానిక సంస్థలను బలోపేతం చేయాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ప్రత్యక్ష ఎన్నికల విధానంపై సానుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ, దీనిపై అధికారిక ప్రకటన ఇంకా వెలువడలేదు. చట్టపరమైన అంశాలు, ప్రజాప్రతినిధుల అభిప్రాయాలు, పరిపాలనా సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించిన తర్వాత ప్రభుత్వం తుది నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఈ ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే రాష్ట్ర స్థానిక పాలనా వ్యవస్థలో ఇది ఒక కీలక సంస్కరణగా నిలిచే అవకాశముందని రాజకీయ, పరిపాలనా వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. గ్రామం నుంచి నగరం వరకు స్థానిక ప్రజాప్రతినిధుల ఎన్నికల తీరును మార్చే ఈ నిర్ణయం రానున్న రోజుల్లో రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ప్రధాన చర్చాంశంగా మారే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.అవసరమైతే ఇదే కథనాన్ని ఈనాడు ఫ్రంట్‌పేజీ శైలి హెడ్‌లైన్, ఉపశీర్షికలు, బాక్స్ ఐటెమ్‌లు, హైలైట్ పాయింట్లతో కూడా సిద్ధం చేయగలను.