న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 6 (మీకోసం న్యూస్): దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో కీలక మార్పులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం మరో అడుగు వేసింది. యూపీఐ (UPI) లావాదేవీలపై భవిష్యత్లో ఛార్జీలు విధించే అవకాశానికి మార్గం సుగమం చేసే **‘పేమెంట్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ (సవరణ) బిల్లు–2026’**కు లోక్సభ గురువారం మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం తెలిపింది. ఎలాంటి విస్తృత చర్చ లేకుండానే ఈ బిల్లు సభ ఆమోదం పొందడం విశేషం. ఈ బిల్లుతో ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న కొన్ని చట్టపరమైన పరిమితులు తొలగిపోనున్నాయి. దీంతో యూపీఐ లావాదేవీలపై భవిష్యత్లో సేవా రుసుములు లేదా మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (MDR) విధించే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా చిన్నచిన్న కొనుగోళ్ల నుంచి కోట్ల రూపాయల వ్యాపార లావాదేవీల వరకు యూపీఐ ప్రధాన చెల్లింపు విధానంగా మారింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి మహానగరాల వరకు కోట్లాది మంది ప్రజలు ప్రతిరోజూ గూగుల్ పే, ఫోన్పే, పేటీఎం, భీమ్ వంటి యాప్ల ద్వారా నగదు రహిత చెల్లింపులు చేస్తున్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమంలో భాగంగా యూపీఐని విస్తృతంగా ప్రోత్సహించింది. ఈ క్రమంలో వినియోగదారులు, వ్యాపారులపై అదనపు భారం పడకుండా యూపీఐ చెల్లింపులపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (ఎండీఆర్) వసూలు చేయకుండా చట్టపరమైన నిబంధన అమలు చేస్తోంది.
అయితే తాజా సవరణ బిల్లుతో ఆ నిబంధన తొలగనుంది. దీంతో భవిష్యత్లో బ్యాంకులు, చెల్లింపు సేవల సంస్థలు, ఫిన్టెక్ కంపెనీలు యూపీఐ లావాదేవీలపై నిర్ణీత పరిస్థితుల్లో సేవా రుసుములు విధించే అవకాశం ఏర్పడింది. అయితే ఈ బిల్లులో ఎక్కడా వెంటనే ఛార్జీలు అమల్లోకి వస్తాయని పేర్కొనలేదు. కేవలం అవసరమైతే భవిష్యత్లో అలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకునే చట్టబద్ధమైన అవకాశాన్ని మాత్రమే కల్పించింది.
ప్రస్తుతం ఆర్టీజీఎస్ (RTGS), నెఫ్ట్ (NEFT) వంటి కొన్ని బ్యాంకింగ్ సేవలకు నిర్దిష్ట సేవా రుసుములు అమల్లో ఉన్నాయి. అయితే యూపీఐ లావాదేవీలకు మాత్రం అలాంటి రుసుములు లేవు. ఈ కారణంగా బ్యాంకులు, చెల్లింపు సేవల సంస్థలు యూపీఐ సేవలను నిర్వహించేందుకు భారీ వ్యయాన్ని భరిస్తున్నాయని పలుమార్లు అభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థను నిర్వహించడానికి అవసరమైన సాంకేతిక మౌలిక వసతులు, సర్వర్లు, భద్రతా వ్యవస్థలు, నెట్వర్క్ నిర్వహణ వంటి అంశాలకు పెద్ద మొత్తంలో ఖర్చవుతోందని రంగ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో బ్యాంకులు, ఫిన్టెక్ సంస్థలు, చెల్లింపు సేవల సంస్థలకు ఆర్థికంగా కొంత ఊరట కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ సవరణ తీసుకొచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. భవిష్యత్లో పెద్ద మొత్తంలో యూపీఐ లావాదేవీలు నిర్వహించే వ్యాపార సంస్థల నుంచి పరిమిత స్థాయిలో మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు వసూలు చేసే అవకాశం ఉందని సమాచారం.
అయితే సాధారణ ప్రజలు ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని ప్రభుత్వ వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇప్పటివరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం చిన్న మొత్తాల యూపీఐ లావాదేవీలు చేసే సాధారణ వినియోగదారులపై ఎలాంటి ఛార్జీలు విధించే ప్రతిపాదన లేదని తెలుస్తోంది. ముఖ్యంగా భారీ టర్నోవర్ కలిగిన వ్యాపారులు, పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు, నిర్దిష్ట పరిమితికి మించిన వాణిజ్య లావాదేవీలు నిర్వహించే సంస్థలకే ఈ రుసుములు వర్తించే అవకాశం ఉందని సమాచారం.
యూపీఐ సేవలను ప్రజలకు ఉచితంగా అందించడం వల్ల బ్యాంకులు, చెల్లింపు సేవల సంస్థలకు ఆదాయం తగ్గుతోందని చాలా కాలంగా పరిశ్రమ వర్గాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకెళ్తున్నాయి. డిజిటల్ చెల్లింపుల వినియోగం వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో సేవల నాణ్యతను మెరుగుపరచడం, మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరించడం, సైబర్ భద్రతను బలోపేతం చేయడం కోసం స్థిరమైన ఆదాయ వనరులు అవసరమని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రభుత్వం చట్టంలో మార్పులు చేపట్టినట్లు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
మరోవైపు డిజిటల్ చెల్లింపులను మరింత విస్తృతంగా ప్రోత్సహించాలంటే సాధారణ వినియోగదారులపై ఎలాంటి అదనపు భారం పడకుండా చూడాలని వినియోగదారుల సంఘాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి. చిన్న వ్యాపారులు, వీధి వ్యాపారులు, కిరాణా దుకాణాలు, స్వయం ఉపాధి పొందుతున్న వారికి యూపీఐ ప్రధాన చెల్లింపు మార్గంగా మారినందున వారిపై అదనపు రుసుములు విధిస్తే నగదు రహిత లావాదేవీల వినియోగంపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ బిల్లులో ఛార్జీల శాతం ఎంత ఉంటుంది? ఏ స్థాయి లావాదేవీలకు వర్తిస్తుంది? ఎవరికి మినహాయింపులు ఉంటాయి? వంటి కీలక అంశాలపై ఎలాంటి స్పష్టత ఇవ్వలేదు. ఈ వివరాలను కేంద్ర ప్రభుత్వం, సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థలు, ముఖ్యంగా భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంకు (RBI), సంబంధిత చెల్లింపు నియంత్రణ సంస్థలు తదుపరి దశలో నోటిఫికేషన్లు లేదా మార్గదర్శకాల ద్వారా ప్రకటించే అవకాశం ఉంది.
డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడం, చెల్లింపు సేవలను నిర్వహిస్తున్న సంస్థలకు ఆర్థిక స్థిరత్వం కల్పించడం, భవిష్యత్ అవసరాలకు అనుగుణంగా చట్టాలను సవరించడం ఈ బిల్లులోని ప్రధాన ఉద్దేశమని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. అయితే సాధారణ వినియోగదారులపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం ఉంటుందా? లేక కేవలం పెద్ద వ్యాపార సంస్థలకే పరిమితమవుతుందా? అనే అంశంపై తుది నిర్ణయం ప్రభుత్వం విడుదల చేసే నిబంధనల అనంతరమే స్పష్టత రానుంది.
ప్రస్తుతం యూపీఐ వినియోగదారులు ఎలాంటి మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. యథావిధిగా ఉచితంగా యూపీఐ సేవలను ఉపయోగించవచ్చు. భవిష్యత్లో ప్రభుత్వం ప్రకటించే మార్గదర్శకాల ఆధారంగా మాత్రమే కొత్త రుసుములు అమలులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
0 కామెంట్లు