గురు పౌర్ణమి – గురుభక్తికి ప్రతీక, భారతీయ సంస్కృతికి ఆధ్యాత్మిక వెలుగు

మీకోసం న్యూస్ ప్రత్యేక ఫీచర్

"గురుర్ బ్రహ్మా గురుర్ విష్ణుః గురుర్ దేవో మహేశ్వరః" అనే శ్లోకం భారతీయ సంస్కృతిలో గురువు స్థానాన్ని అత్యున్నతంగా చాటిచెబుతుంది. తల్లిదండ్రుల తర్వాత మనిషికి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, సన్మార్గంలో నడిపించే మహనీయుడు గురువు. అలాంటి గురువులను కృతజ్ఞతతో స్మరించుకునే పవిత్ర పర్వదినమే గురు పౌర్ణమి. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున దేశవ్యాప్తంగా గురుపూజా మహోత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహించడం అనాదిగా వస్తున్న భారతీయ సంప్రదాయం.

ఈ పర్వదినాన్ని వ్యాస పౌర్ణమి అని కూడా పిలుస్తారు. వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, మహాభారతాన్ని రచించి, అష్టాదశ పురాణాలను ప్రపంచానికి అందించిన మహర్షి వేదవ్యాసుడు ఈ రోజునే జన్మించినట్లు పురాణాలు పేర్కొంటాయి. అందుకే వ్యాస మహర్షిని ఆదిగురువుగా భావించి ఈ రోజున గురువులకు ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. విద్యార్థులు, శిష్యులు, భక్తులు తమకు జ్ఞానబోధ చేసిన గురువులను స్మరించి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతారు.

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో గురువు కేవలం విద్యను బోధించే వ్యక్తి మాత్రమే కాదు. అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి జ్ఞానదీపాన్ని వెలిగించే మార్గదర్శి. జీవితానికి దిశానిర్దేశం చేసి ధర్మమార్గంలో నడిపించే మహోన్నత వ్యక్తి. అందుకే గురువును దైవంతో సమానంగా భావించి పూజించే సంప్రదాయం వేల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతోంది.

వ్యాస మహర్షి అనుగ్రహం – వేదనిధి దంపతుల కథ

బ్రహ్మాండ పురాణంలో చెప్పబడిన కథనం ప్రకారం, వారణాసిలో నివసించే పేద బ్రాహ్మణ దంపతులు వేదనిధి, వేదవతి సంతానం కోసం ఎన్నో వ్రతాలు చేసినా ఫలితం పొందలేకపోయారు. ఒకరోజు వ్యాస మహర్షి ప్రతిరోజూ భిక్షువు రూపంలో గంగానదికి వస్తారనే విషయం తెలుసుకున్న వేదనిధి, ఆయన కోసం వేచి చూశాడు.

చివరకు భిక్షువు రూపంలో వచ్చిన వ్యాస మహర్షిని గుర్తించి, తన ఇంటికి పితృకార్య భోజనానికి ఆహ్వానించాడు. వారి భక్తి, వినయానికి మెచ్చిన వ్యాస మహర్షి ఇంటికి విచ్చేసి శ్రాద్ధకార్యాన్ని స్వీకరించారు. అనంతరం సంతానం కోరిన ఆ దంపతులను ఆశీర్వదిస్తూ, "త్వరలోనే మీకు తేజోవంతులైన సంతానం కలుగుతుంది. ఐశ్వర్యం, సుఖసంతోషాలతో జీవించి చివరికి విష్ణు సన్నిధిని చేరుకుంటారు" అని వరమిచ్చినట్లు పురాణాలు వివరిస్తాయి.

ఆ సమయంలో వేదనిధి, "మహర్షీ! మిమ్మల్ని మళ్లీ ఎలా దర్శించుకోగలం?" అని అడగగా, వ్యాస మహర్షి ఇచ్చిన సమాధానం గురుపూజకు మూలసూత్రంగా నిలిచింది. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలు, ధర్మశాస్త్రాలను ప్రజలకు బోధించే ప్రతి గురువులో తన స్వరూపమే ఉంటుందని, అలాంటి గురువులను భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించడం తనను పూజించినట్లేనని ఆయన ఉపదేశించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

గురు పాదాలకు ఎందుకింత ప్రాధాన్యం?

గురువు పాదాలకు నమస్కరించడం భారతీయ సంస్కృతిలో వినయం, భక్తి, కృతజ్ఞతలకు ప్రతీక. దీనికి సంబంధించిన ఒక ప్రసిద్ధ ఆధ్యాత్మిక కథ కూడా ప్రచారంలో ఉంది.

అమెరికాకు చెందిన ఓ వ్యక్తి హిందూ ధర్మగ్రంథాలను అధ్యయనం చేసిన తర్వాత, "గురువు పాదాలకు నమస్కరించడం ఎందుకు?" అనే సందేహాన్ని ఓ స్వామీజీని అడిగాడట. అప్పుడు స్వామీజీ అతడిని నది ఒడ్డుకు తీసుకెళ్లి చేపలు పట్టే జాలరిని చూపిస్తూ, "జాలరి వలలో దూరంగా ఉన్న చేపలే చిక్కుతాయి. వల దగ్గర ఉన్న చేపలు తప్పించుకుంటాయి. అలాగే భగవంతుని మాయ అనే వలలో గురువు పాదాలను ఆశ్రయించిన వారు చిక్కరు. గురువు ఆశ్రయం లేకుండా జీవించే వారు మాత్రం మాయలో చిక్కుకుని జనన మరణ చక్రంలో తిరుగుతూనే ఉంటారు" అని వివరించారని చెబుతారు.

ఈ కథ ద్వారా గురువు పాదాలు శరీరంలోని అవయవం మాత్రమే కాకుండా, శిష్యుడిని ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితికి చేర్చే ఆశ్రయంగా భావించబడుతున్నాయని అర్థమవుతుంది.

నేటి సమాజంలో గురుపౌర్ణమి ప్రాధాన్యం

ప్రస్తుతం విద్యావ్యవస్థ ఎంతగా ఆధునికమైనా, గురువు స్థానం మాత్రం మారలేదు. పాఠశాలలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలు, సంగీతం, నృత్యం, యోగా, వేద విద్య వంటి అన్ని రంగాల్లో గురుపౌర్ణమి వేడుకలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. శిష్యులు తమ గురువులను సత్కరించి ఆశీస్సులు పొందుతారు. చాలామంది ఈ రోజున గురుదక్షిణ సమర్పించి తమ కృతజ్ఞతను తెలియజేస్తారు.

భారతీయ సంస్కృతిలో గురువు బోధించే పాఠాలు కేవలం పుస్తక జ్ఞానానికే పరిమితం కావు. జీవిత విలువలు, క్రమశిక్షణ, నిజాయితీ, సేవాభావం, మానవత్వం వంటి గొప్ప గుణాలను కూడా గురువే నేర్పిస్తాడు. అందుకే గురువు స్థానాన్ని దేవుడి తర్వాత అత్యున్నతంగా భావిస్తారు.

గురువే జీవన మార్గదర్శి

జీవితంలో విజయాలు సాధించాలంటే జ్ఞానం అవసరం. ఆ జ్ఞానానికి మార్గం చూపేది గురువు. అందుకే గురుభక్తి భారతీయ సంస్కృతిలో శాశ్వత విలువగా నిలిచింది. ప్రతి ఒక్కరూ తమ జీవితాన్ని మలిచిన గురువులను స్మరించుకొని వారి ఆశీస్సులు పొందడం గురుపౌర్ణమి సందేశం.

"న గురోరధికం తత్త్వం న గురోరధికం తపః।తత్త్వజ్ఞానాత్పరం నాస్తి తస్మై శ్రీ గురవే నమః॥"

అనే శ్లోకం గురువు మహిమను అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. గురువు చూపిన మార్గంలో నడిచినప్పుడే వ్యక్తి జీవితానికి నిజమైన పరిపూర్ణత చేకూరుతుందని భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం బోధిస్తోంది. గురుపౌర్ణమి ప్రతి మనిషిలో కృతజ్ఞత, వినయం, జ్ఞానాన్వేషణ అనే మూడు విలువలను మేల్కొలిపే పవిత్ర పర్వదినంగా యుగయుగాలుగా వెలుగొందుతోంది.